Categorieën

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Zilveren drinkschaal of tazza

Gedreven zilveren tazza, gemaakt in 1580 in opdracht van de thesauriers van Zierikzee. Ronde ondiepe schaal op een voet, met zestien grote ingelijste ovale cabouchons die met elkaar verbonden zijn door zuilen. In het midden van de binnenzijde is een rond medaillon met een gedeeld wapen van Zierikzee en het eiland Schouwen, geflankeerd door een zeemeermin en een zeemeerman die samen het wapen vasthouden tegen een achtergrond van golven met daarboven een ruit. Op de balusterknop zijn vier leeuwenkoppen, met elk een loshangende ring in de bek, omringd door renaissance ornamenten. De voet onder de nodusknop is eveneens gedreven met verhoogde ovale vlakken. Aan de onderzijde van de voet staat een inscriptie uit 1580. De schaal is gemaakt door een niet geïdentificeerde Zierikzeese zilversmid en is een aandenken aan de periode van het Spaanse beleg in 1576.
Bijna honderd jaar later is een tweede herinneringstekst toegevoegd bovenaan de buitenzijde van de tazza, toen in de onrustige periode van 1672-1674, onder druk van een oproer, het zittende stadsbestuur werd vervangen door een nieuw bestuur.

Vervaardiger: onbekend
Vervaardigingsplaats: Zierikzee
Datering: 1580 tot 1580
Materiaal: zilver
Afmeting: hoogte 13.5 cm, diameter 18.8 cm, diameter 9.8 cm
Objectnummer: 0355
Eigenaar: Gemeente Schouwen-Duiveland

Gerelateerde voorwerpen

Ik heradem
In de beginjaren van de Tachtigjarige Oorlog, tussen 1572 en 1576, werd zwaar gevochten in Zeeland. De Zeeuwse wateren waren van groot strategisch belang vanwege de vaarroute naar Antwerpen. Ook Zierikzee raakte in de strijd verwikkeld. In het najaar van 1575 veroverde een Spaanse troepenmacht de eilanden Schouwen en Duiveland. Alleen Zierikzee werd niet door de Spaanse troepen ingenomen. De stad had net op tijd een verdedigingslinie opgeworpen door het omringende land onder water te zetten. Een beleg van acht maanden volgde.
In de zomer van 1576 gaf Zierikzee zich over.
De Spaanse legerleider Cristóbal de Mondragón trok Zierikzee binnen en legde de bevolking een boete op van 100.000 gulden. Vier maanden later zag hij zich gedwongen de stad te verlaten omdat zijn onderbetaalde en uitgeputte troepen massaal deserteerden. In november 1576 kwam het zwaar beschadigde Zierikzee weer onder prinsgezind bestuur. Toen vier jaar later de ergste oorlogsschade enigszins was hersteld, gaven de thesauriers van Zierikzee een onbekende zilversmid uit de stad opdracht deze drinkschaal te vervaardigen. Ze wilden blijkbaar een tastbare herinnering aan de goede afloop van het Spaans beleg. De zilversmid graveerde op de onderrand van de schaal (niet zichtbaar op de foto) de tekst: ‘Calamitatibus undique iamdudum opressa respiro’ (Na lange tijd van alle kanten door rampen benauwd te zijn geweest, heradem ik).
Bijna honderd jaar na het Spaans beleg is nog een tekst toegevoegd, op de bovenrand: ‘Orange won de graef zijn vaders erf en stad’ (vrij vertaald: de Prins van Oranje heroverde zijn vaderland). Deze tekst verwijst naar de gebeurtenissen in 1672–1674, toen de Republiek werd aangevallen door onder andere Frankrijk en Engeland. Omdat de ellende werd toegeschreven aan het zittende regentenbewind ontstond politieke en sociale onrust. Oranjeprins Willem III wist in deze tumultueuze jaren zijn macht uit te breiden ten koste van zijn republikeinse tegenstanders. Ook in Zierikzee was het onrustig. Boeren, arbeiders en vissers bestormden het stadhuis en gooiden ruiten in. Onder druk van het oproer stelden de zittende regenten hun functies beschikbaar aan prins Willem. Die benoemde een nieuw stadsbestuur, dat enige tijd later de tweede herinneringstekst in dit zilveren topstuk liet graveren.