Categorieën

5196b

Wandschildering met Bijbelse voorstelling, Johannes en Lucas.

Wandschildering of tweeluik van twee evangelisten. Op de linkerkant van het paneel is de apostel Lucas afgebeeld. In de kerkelijke kunst wordt Lucas meestal afgebeeld met een stier op de achtergrond, het zinnebeeld van kracht. Sint Lucas is in de Katholieke Kerk de schutspatroon van de schilders, vandaar dat hier naast hem een schilderspalet is afgebeeld. Op de rechterkant staat de apostel Johannes afgebeeld met naast hem een adelaar. Johannes schreef de Apocalyps, het boek der openbaring, het laatste boek van het nieuwe testament met visioenen en voortekenen van het wereldeinde.
Deze panelen met Bijbelse voorstelling zijn oorspronkelijk afkomstig uit een schuilkerk van hattemisten te Zierikzee.
In het achterhuis van het pand waar de hergebruikte planken tijdens een verbouwing in 1977 achter de betimmering zijn aangetroffen, kwamen in de achttiende eeuw volgelingen van Pontiaen van Hattem bijeen.
Het huis met zijn schuilkerk was omstreeks 1750 eigendom van koopman Anthonie Dane. Zijn moeder, Dina Jans, was een halve eeuw eerder een van Van Hattems meest vasthoudende volgelingen geweest.

Vervaardiger: onbekend
Vervaardigingsplaats: onbekend
Vindplaats: Zierikzee
Datering: 1690 tot 1750
Materiaal: hout
Afmeting: hoogte 267 cm, breedte 445 cm, gewicht 250 kg
Objectnummer: 5196b
Eigenaar: Gemeente Schouwen-Duiveland
Categorie:

Gerelateerde voorwerpen

Dominee Dina
In 1977 verbouwde de eigenaar van een monumentenpand in het centrum van Zierikzee zijn zolderverdieping. Vanachter behang en jute kwamen tientallen beschilderde planken tevoorschijn. Wat de schilderingen voorstelden was niet te zien. De planken waren ooit hergebruikt: er was in gezaagd en ze waren zonder verband door elkaar vertimmerd. De eigenaar schonk de planken graag aan de gemeente, in ruil voor een nieuwe betimmering. Nadat ze uit het pand waren gehaald, kon het puzzelen beginnen. Uiteindelijk konden drie grote panelen worden gereconstrueerd. Het bleek om Bijbelse voorstellingen te gaan, met afbeeldingen van Johannes, Lucas en Jezus met de Emmaüsgangers.
Uit archiefonderzoek bleek dat de panelen ooit een schuilkerk hadden gesierd. In het achterhuis van het pand waar ze waren gevonden, kwamen in de achttiende eeuw volgelingen van Pontiaen van Hattem bijeen. Van Hattem leefde toen al niet meer, maar zijn denkbeelden vonden in Zierikzee nog steeds veel aanhang. Tot zijn volgelingen behoorden mannen en vrouwen uit alle lagen van de bevolking, zowel regenten als ambachtslieden. Ze geloofden dat de mens niet tegen Gods wil kon handelen en dus geen zondig wezen kon zijn. Voor rechtzinnige calvinisten waren dergelijke denkbeelden onaanvaardbaar; de gereformeerde kerk bestreed ze dan ook op alle mogelijke manieren.
Het huis met zijn schuilkerk was omstreeks 1750 eigendom van koopman Anthonie Dane. Zijn moeder, Dina Jans, was een halve eeuw eerder een van Van Hattems meest vasthoudende volgelingen geweest. Ze had nog voor Van Hattem gewerkt, als zijn huishoudster, toen hij predikant te Sint Philipsland was. Nadat hij in 1683 wegens zijn onorthodoxe denkbeelden uit zijn ambt was gezet, was Dina naar Zierikzee verhuisd. Daar had ze zijn ideeën vol overgave verkondigd en een groep van honderden hattemisten om zich heen verzameld. Dominee Dina, zoals ze wel werd genoemd, kwam in conflict met de gereformeerde kerk en in 1724 werd ze uit de kerkelijke gemeenschap gezet. In 1726 veroordeelde de rechtbank van Zierikzee haar en haar man tot verbanning uit de stad. Hun zoon bleef in Zierikzee wonen en stelde zijn huis graag ter beschikking aan de geloofsgenoten van zijn moeder.