Wraak
Wraak, weerwraak en veten in Zeeland? Nou en of. In de vroege Middeleeuwen werd in heel West-Europa vetevoering als normaal beschouwd, niet alleen na doodslag, maar ook na andere misdrijven. Verwanten zagen het als hun plicht genoegdoening te eisen. Een misdaad riep om wraak, en wraak om bloedwraak. Tussen families kon op die manier een vete ontstaan. Zo’n oorlog op kleine schaal duurde soms jaren. De overheid had aanvankelijk weinig machtsmiddelen om eigenrichting tegen te gaan, maar in de loop van de zestiende eeuw werd de arm van de wet sterker. Het werd steeds duidelijker dat alleen de overheid recht mocht spreken.
In 1955 stuitte men tijdens herverkavelingswerkzaamheden in de buurt van Scharendijke op een zware steen met een vierkant gat in het midden. Het was het voetstuk van een zogenaamd memoriekruis. In het gat had oorspronkelijk een houten of stenen kruis gestaan. De tekst die op de zijkanten is te lezen, vertelt wat hier lang geleden gebeurde: in 1552 had dijkmeester Simon Visser Jan Jacobs Boessert gedood, waarna de familie van het slachtoffer wraak had genomen door zowel de dader als diens neef te vermoorden.
Hier had dus bloedwraak plaatsgevonden. Tegelijkertijd is de steen een bewijs van een sterker wordende overheid. Het plaatsen van dit kruis maakte onderdeel uit van de straf die de wraaknemers opgelegd hadden gekregen voor
het eigen rechter spelen. Iedereen moest weten dat wraak verboden was. De boodschap kwam goed over. Het kruis van Scharendijke was wijd en zijd bekend. Op een topografische kaart van Joan Blaeu uit 1646 is de plaats van het gedenkteken aangegeven met de tekst ‘Heylich Cruys’.