Categorieën

1632

Schandstenen Zierikzee

Schandstenen of stenen der wet. Twee stenen van elk dertien kilo verbonden door een ijzeren ketting van twee kilo. De stenen hingen voorheen aan de gevel van het stadhuis te Zierikzee. Veroordeelden moesten tot hun schande een vastgesteld traject lopen. Het was in het algemeen een staf voor vrouwen.

Vervaardiger: onbekend
Vervaardigingsplaats: onbekend
Datering: 1450 tot 1700
Materiaal: steen ijzer
Afmeting: hoogte 24.0 cm, breedte 24.5 cm
Objectnummer: 1632
Eigenaar: Gemeente Schouwen-Duiveland
Categorie:

Gerelateerde voorwerpen

Schande en pijn
Om de orde te handhaven hanteerde de overheid vroeger diverse middelen. Het uitdelen van lijfstraffen, zoals het lopen met de hiernaast afgebeelde ‘stenen der wet’, was er een van. Het moet geen pretje zijn geweest om met zware gewichten om je nek door de stad te lopen, maar het was een van de minder zware straffen. De straf werd nogal eens toebedeeld aan degene die een in onze ogen klein vergrijp had gepleegd: ruziemaken, schelden, kwaadspreken of beledigen. Het uiten van beschuldigingen werd vroeger niet licht opgevat. Kwade woorden tastten niet alleen eer en goede naam van het slachtoffer aan, ze waren ook gevaarlijk. Als beschuldigingen onbeantwoord bleven, konden ze worden opgevat als een bekentenis. Slachtoffers deden er dan ook verstandig aan bij het gerecht een klacht in te dienen tegen de kwaadspreker. Als de beschuldigingen ongegrond bleken, dan kon hij of zij rekenen op straf.
Het vonnis werd voltrokken als er veel mensen in de stad waren – op een marktdag bijvoorbeeld. Het lopen met de stenen der wet was een schandstraf. Eer en goede naam – van de kwaadspreker dit keer – liepen een flinke deuk op als hij of zij, omstuwd door een joelende menigte, het voorgeschreven parcours af moest leggen. Ook fysiek was het geen pretje: inclusief de ketting wegen de stenen 28 kilo. Het dragen van dit gewicht zal niet te onderschatten lichamelijke gevolgen hebben gehad.
Openbaar toegepaste lijfstraffen waren mede bedoeld als afschrikwekkend voorbeeld. Ze toonden de macht van de overheid. Tussen het straffen door hingen de stenen duidelijk zichtbaar aan de voorgevel van het stadhuis.